ABD ile İran arasında ilan edilen iki haftalık ateşkesin ardından, Tahran’ın Washington’a sunduğu 10 maddelik planın ayrıntıları netleşmeye başladı.
İran planı, ABD ile varılan iki haftalık ateşkes çerçevesiyle birlikte gündeme geldi. Taraflar, Donald Trump’ın İran’a verdiği ültimatomun sona ermesine yaklaşık bir saat kala, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması karşılığında çatışmaların iki hafta süreyle durdurulması konusunda anlaşmaya vardı.
İran planında, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin kabul edilmesini, tüm yaptırımların kaldırılmasını, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünün tanınmasını ve ABD güçlerinin bölgeden çekilmesini talep ediyor.
TAHRAN’IN ÖNCELİĞİ: NÜKLEER PROGRAMIN KABULÜ
İran’ın ABD’ye sunduğu 10 maddelik çözüm planı, savaşın sona erdirilmesi karşılığında Tahran’ın temel stratejik taleplerini ortaya koyuyor. İran medyasına göre planın en kritik başlıklarından biri, İran’ın uranyum zenginleştirme programının fiilen kabul edilmesi.
Bu talep, Washington’un uzun süredir savunduğu “İran’ın nükleer faaliyetlerinin sınırlandırılması” çizgisiyle doğrudan çelişiyor. Ancak ABD Başkanı Donald Trump, konuyla ilgili yaptığı kısa açıklamada, “Bu mesele tamamen çözülecek, aksi halde kabul etmezdim” diyerek, nükleer başlığın pazarlığın merkezinde olduğunu teyit etti.
PLANIN OMURGASI: HÜRMÜZ, YAPTIRIMLAR VE EGEMENLİK
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi tarafından yayımlandığı belirtilen plana göre Tahran’ın Washington’dan beklediği başlıca tavizler şöyle sıralanıyor:
– Saldırmazlık ilkesinin kabul edilmesi
– Hürmüz Boğazı üzerindeki İran kontrolünün sürmesi
– Uranyum zenginleştirmenin kabul edilmesi
– Tüm birincil ABD yaptırımlarının kaldırılması
– Tüm ikincil yaptırımların kaldırılması
Bu çerçeve, İran’ın yalnızca savaşı durdurmaya değil, aynı zamanda siyasi, ekonomik ve stratejik kazanımlar elde etmeye çalıştığına işaret ediyor. Özellikle Hürmüz Boğazı başlığı, İran’ın yalnızca askeri değil, enerji ve ticaret koridorları üzerinden de pazarlık gücünü korumak istediği belirtiliyor.
FARSÇA VE İNGİLİZCE METİNLER ARASINDA DİKKAT ÇEKEN FARK
İran planının ayrıntıları uluslararası basında da tartışma yarattı. Associated Press, ateşkes planının Farsça versiyonunda “zenginleştirmenin kabulü” anlamına gelebilecek bir ifadenin yer aldığını; ancak aynı ifadenin gazetecilere dağıtılan İngilizce metinde bulunmadığını aktardı.
Bu fark, İran’ın iç kamuoyuna daha güçlü bir diplomatik başarı mesajı vermek isterken, dış dünyaya daha esnek bir metin sunmuş olabileceği yorumlarına yol açtı. Bu durum aynı zamanda, Tahran ile Washington arasında henüz tam olarak netleşmemiş kritik başlıklar bulunduğu şeklinde değerlendiriliyor.
İRAN SİYASİ MEŞRUİYET DE İSTİYOR
Tahran’ın talepleri yalnızca ekonomik yaptırımlarla sınırlı değil. İran, aynı zamanda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu tarafından İran aleyhine alınan kararların da durdurulmasını talep ediyor.
Plan kapsamında ayrıca şu başlıklar da öne çıkıyor:
– İran’a tazminat ödenmesi
– ABD askeri güçlerinin bölgeden çekilmesi
– Sadece İran cephesinde değil, tüm bölgesel çatışma hatlarında savaşın durdurulması
– Özellikle Güney Lübnan’da Hizbullah ile İsrail arasındaki çatışmaların sona ermesi
Source: ANF News
