Türkiye’nin, Irak ve Kürdistan Bölgesi arasındaki ticaretin ana geçiş noktası olan Habur-İbrahim Halil Sınır Kapısı’na alternatif bir güzergah oluşturulacağı yönündeki değerlendirmeler, bölgesel ticaret ağları ve jeopolitik dengeler açısından yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Son dönemde çeşitli çevrelerde dile getirilen iddialara göre Ankara, Kürdistan Bölgesi üzerinden yürüyen mevcut ticaret hattına alternatif olarak Rojava ve Suriye’yi kapsayan yeni bir lojistik koridor üzerinde çalışıyor.
HABUR HATTINA ALTERNATİF ARAYIŞ
Türkiye ile Irak arasındaki kara ticaretinin büyük bölümü, yıllardır Habur-İbrahim Halil Sınır Kapısı üzerinden gerçekleştiriliyor. Ancak Irak merkezi hükümeti ile Kürdistan Bölgesi Hükümeti arasında; gümrük gelirleri, sınır denetimi ve transit ticaret yetkilerine ilişkin yaşanan anlaşmazlıklar, bu hattın siyasi ve ekonomik açıdan kırılganlığını artırıyor.
Bölgesel kaynaklara göre Ankara, tek bir geçiş noktasına bağımlılığı azaltmak amacıyla alternatif ticaret koridorları üzerinde değerlendirmeler yapıyor. Bu kapsamda, Rojava ve Suriye üzerinden yeni bir güzergahın gündeme geldiği ifade ediliyor.
QAMİŞLO YENİ BİR LOJİSTİK MERKEZ OLABİLİR Mİ?
Gündeme gelen tartışmalara göre, Türkiye’den çıkan ticari yüklerin sınır kapıları üzerinden Rojava ve Suriye’ye geçmesi, buradan Qamişlo ve çevresindeki transit noktalara ulaşması, ardından da Irak ve Kürdistan Bölgesi pazarlarına bağlanması planlanıyor.
Qamişlo’nun Suriye-Irak sınırına yakın konumu ve farklı kontrol alanlarının kesişim noktasında bulunması, kenti potansiyel bir lojistik merkez haline getiriyor.
ANF’ye değerlendirmelerde bulunan uzmanlar, coğrafi avantajların yanı sıra güvenlik, altyapı ve siyasi istikrar sorunlarının Suriye Demokratik Güçleri ve Suriye Geçici Hükümeti ile varılan anlaşmalar çerçevesinde yakın zamanda Qamişlo Sınır Kapısı’nın önemli bir geçiş noktası olacağı görüşünde.
HABUR’DAKİ YENİ SİSTEM QAMİŞLO SINIR KAPISI’NI ZORUNLU KILIYOR
Amed ve Şirnex Ticaret ve Sanayi Odası başta olmak üzere, Bakur ve Türkiye kentlerindeki ticaret odaları; Habur Sınır Kapısı’nda uygulanmaya başlanan yeni gümrük sistemi ve Irak’taki vergi düzenlemelerinin ihracatı olumsuz etkilediğini açıkladı.
IRAK VE KÜRDİSTAN BÖLGESİ’NE YAPILAN İHRACAT YÜZDE 42 ORANINDA GERİLEDİ
Ticaret odalarının verilerine göre, yeni sistem nedeniyle Irak ve Kürdistan Bölgesi’ne yapılan ihracat yılın ilk beş ayında yüzde 42 oranında geriledi. Irak’ın devreye aldığı ASYCUDA (Automated System for Customs Data) sistemiyle birlikte ithalatçılar ön gümrük beyannamesi vermek zorunda kalırken, vergiler ürünlerin değeri ve gümrük kodlarına göre hesaplanmaya başlandı.
Ayrıca birçok ürün grubunda gümrük vergilerinin artırılması ve elektronik denetim mekanizmalarının devreye alınması, ticaret maliyetlerini yükseltti.
Bunun yanı sıra Kürdistan Bölgesi’ndeki yönetimsizlik, KDP-YNK ile Hewlêr-Bağdat hattındaki anlaşmazlık nedeniyle Habur Sınır Kapısı’na alternatif bir sınır kapısı açılması konusu, ticaret odalarının önemli bir gündem maddesi.
İHRACATÇILAR ALTERNATİF KAPILAR TALEP EDİYOR
Konuya ilişkin olarak ANF’ye değerlendirmelerde bulunan iş insanları ve ihracatçılar, Qamişlo-N hattının yanı sıra Şenyurt ve Ceylanpınar sınır kapılarının da ticarete açılmasının bölge ekonomisine önemli katkılar sağlayacağını belirtiyor. Habur’un tek seçenek olmaktan çıkarılması gerektiğini savunan ihracatçılar, yeni geçiş noktalarının ticaret hacmini artırabileceğini ifade ediyor.
‘TÜRKİYE, SURİYE’DE KALICILIĞI HEDEFLİYOR’
Görüştüğümüz bazı akademisyen ve araştırmacılar ise Türkiye’nin Suriye’de yaşanan yönetim boşluğunu fırsata çevirmeye çalıştığını öne sürüyor. Bu değerlendirmelere göre, Ankara’nın hem bölgedeki ekonomik etkisini genişletmeyi hem de 2011’den bu yana kontrol altında tuttuğu alanlardaki varlığını kalıcı hale getirmeyi hedeflediği iddia ediliyor.
Bu çerçevede, Qamişlo başta olmak üzere yeni sınır kapılarının açılmasının da gündeme gelebileceği belirtiliyor. Irak merkezi hükümeti ile Kürdistan Bölgesi arasındaki yetki tartışmaları ve Suriye’deki karmaşık siyasi yapı, bu tür projelerin uygulanabilirliğini doğrudan etkileyen faktörler arasında gösteriliyor.
TÜRKİYE DESTEKLİ KURULUŞLAR SURİYE’YE GİDİYOR
Qamişlo Sınır Kapısı’nın Habur Sınır Kapısı’na alternatif olacağı tartışmaları sürerken, Türk devletinin desteklediği Uluslararası Sanayiciler ve İş İnsanları Derneği (USİAD) çok manidar bir zamanda, 28 Haziran -1 Temmuz tarihleri arasında Irak ve Türk iş insanlarından oluşan bir heyet’ “Suriye’nin Yeniden Yapılanması” adı altında Suriye’nin başkenti Şam’a giderek geçici hükümete bağlı bakanlar, yatırım ajansları ile ticaret ve sanayi odalarıyla bir dizi görüşme gerçekleştirecek. Yapılacak ziyaret kapsamında başta enerji ve petrol olmak üzere 15 sektör temsilcisi ile görüşme ve anlaşmalar yapılacak.
Bu heyet içinde yer alan ticaret odaları yöneticilerinin aktardığı bilgilere göre, yapılacak ziyaretin ana gündem konusunu başta Qamişlo Sınır Kapısı olmak üzere farklı sınır kapılarının açılması oluşturacak.
RESMİ AÇIKLAMA YOK, TARTIŞMALAR SÜRÜYOR
Qamişlo üzerinden Habur’a alternatif olacak bir ticaret koridorunun açılmasına ilişkin şu ana kadar herhangi bir resmi açıklama yapılmış değil. Ancak Habur’daki yeni gümrük uygulamaları, ihracattaki düşüş ve bölgesel ticaret dengelerinde yaşanan değişimler, alternatif güzergah arayışlarının önümüzdeki dönemde daha fazla gündeme geleceğine işaret ediyor.
Uzmanlara göre bölgedeki siyasi ve ekonomik gelişmelerin seyri, yalnızca ticaret yollarını değil, Ortadoğu’daki güç dengelerini de yeniden şekillendirebilecek bir potansiyel taşıyor.
Source: ANF News
