Küresel Çevre Fonu’nun 71. Konsey toplantısı, Semerkant Kongre Merkezi’nde başladı. Yaklaşık 150 ülke temsilcisinin katıldığı toplantıda, donör ülkeler çevre projeleri için daha geniş ve artırılmış finansman çağrısı yaparken, gelişmekte olan ülkeler kaynaklara erişimde adalet ve kolaylık talep etti.
Nisan ayında donör ülkeler, GEF Güven Fonu’nun 9. yenileme döngüsü için ilk aşamada 3,9 milyar dolarlık taahhütte bulunmuştu. GEF-9 olarak adlandırılan bu yeni dönem, 2026-2030 yılları arasında dünya genelindeki çevre projelerini destekleyecek.
GEF Geçici İcra Direktörü Claude Gascon, GEF-9’un hükümet kurumları arasında daha güçlü işbirliğiyle büyük yatırımları harekete geçirmeyi hedeflediğini söyledi. Gascon, en az gelişmiş ülkeler ile küçük ada devletlerine desteğin süreceğini belirterek, “Kaynaklar, etkilerin en ağır yaşandığı ülkelere daha verimli biçimde ulaşmalı” dedi.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Çevre Danışmanı ve Ulusal Ekoloji ve İklim Değişikliği Komitesi Başkanı Aziz Abdukhakimov da, dünyanın iklim krizi, biyoçeşitlilik kaybı ve kirlilikten oluşan üçlü gezegensel krizle karşı karşıya olduğunu vurguladı. Abdukhakimov, küresel çevre taahhütlerine ulaşmak için zamanın hızla daraldığını belirterek GEF’in rolünün her zamankinden daha önemli hale geldiğini söyledi.
GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER ADİL ERİŞİM İSTİYOR
Toplantıda gelişmekte olan ülkeler, çevre finansmanının gerçekten ihtiyaç duyan ülkelere ulaşıp ulaşmadığı ve erişim süreçlerinin adil olup olmadığı konusunda kaygılarını dile getirdi.
Afrika ülkeleri, kuraklık, gıda güvensizliği, arazi bozunumu ve biyoçeşitlilik kaybıyla mücadelede GEF-9’un önemli bir fırsat olduğunu ancak mevcut kaynakların kıtanın ihtiyaçlarının çok gerisinde kaldığını belirtti. Mozambik temsilcisi Baixo Eduardo, bölgenin daha güçlü hibe temelli finansman, basitleştirilmiş başvuru süreçleri ve kapasite desteği talep ettiğini söyledi.
Küçük ada devletleri de benzer kaygıları dile getirdi. Karayip ülkeleri adına konuşan temsilci, SIDS ülkelerinin çevresel ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşabilmesi için öngörülebilir, yeterli ve erişilebilir finansmanın zorunlu olduğunu belirtti.
YERLİ HALKLARIN KATILIM ARTACAK
GEF-9’un temel özelliklerinden biri, iklim değişikliği, biyoçeşitlilik kaybı ve arazi tahribatı gibi sorunları birlikte ele alan bütünleşik programlar olacak. 2026-2030 döneminde bu programlara 31’i en az gelişmiş ülke, 26’sı küçük ada devleti olmak üzere 98 ülkenin katılması bekleniyor.
GEF Yerli Halklar Danışma Grubu adına konuşan Giovanni B. Reyes, yerli halkların ilk kez yenileme sürecinde daha güçlü biçimde masada yer aldığını söyledi. Reyes, yerli halkların katkılarının görünür kılınmasının ve yerli örgütlerin uygulayıcı kuruluşlar olarak akredite edilebilmesinin kalıcı bir kurumsal değişim anlamına geldiğini ifade etti.
YENİ ORTAKLIKLAR AÇIKLANDI
Açılışta yeni ortaklıklar da duyuruldu. Gascon, Afrika Korunan Alanlar Girişimi kapsamında Afrika’da biyoçeşitliliğin korunması için ABD merkezli bir hayır kuruluşuyla ortaklık kurulduğunu açıkladı.
Dünya Bankası ise GEF-9 için 3,3 milyar dolarlık katkının halihazırda teyit edildiğini bildirdi. Dünya Bankası Güven Fonları ve Ortak İlişkiler Başkan Yardımcısı Maitreyi Das, donör ülkelerdeki onay süreçleri sürdükçe ek katkıların beklendiğini söyledi.
GEF, 2026-2030 finansman döngüsü için yeni katkı penceresinin Genel Kurul boyunca açık kalacağını ve ülkelerin ek taahhütlerde bulunabileceğini açıkladı.
Source: ANF News
