İran İnsan Hakları Merkezi (IHRS), 23-30 Temmuz tarihleri arasında İran’da yaşanan insan hakları ihlallerinin yer aldığı haftalık bültenini yayımladı.
Raporda, İran devleti tarafından 28 Temmuz sabahı Abolfazl Sepahi Badjani ve Amir Hossein Safari Hosseinabadi’nin İsfahan’da idam edildiği belirtildi.
Qêzêlhêsar Cezaevi’nde 16 günlük süren ve bin 500’ün üzerinde tutuklunun katıldığı açlık grevine dikkat çekilen raporda, açlık grevinin cezaevi yetkilileri ve yargı makamlarıyla görüşme ardından sonlandırıldığı kaydedildi. Raporda, “Yetkililer, idam için hücreye götürülen altı mahkumun yeniden genel koğuşlara alınacağını ve idam cezası alan mahkumların dosyalarının yeniden değerlendirileceğini taahhüt ettiği bildirildi. Mahkûmlar ise grevin askıya alınmasının, bu taahhütlerin fiilen uygulanmasına bağlı olduğunu vurgulayarak, idamların yeniden başlaması veya yetkililerin sözlerini yerine getirmemesi halinde protestolarına ve açlık grevine devam edeceklerini açıkladı” diye belirtildi.
Siyasi tutsak İsa Çarî hakkında idam cezası verildiği belirtilen raporda, Çarî’nin de Qêzêlhêsar Cezaevi’nin 37’nci Koğuşu’nda tutulduğu ifade edildi.
Raporda şu hususlara da yer verildi: “Çarî’nin bağımsız avukata erişimi, sorgu sürecinin koşulları ve yargılamanın uluslararası adil yargılanma standartlarını karşılamaması konusundaki ciddi endişeler devam ediyor. Çari’nin iki genç kuzeni Abolfazl Rahbar ve Omid Rahbar ise sırasıyla 20 ve 26 yıl hapis cezasına mahkum edildi.
*Ahad Şokohian hakkında üç ayrı idam cezası verildi. Ülke çapındaki protestolar kapsamında gözaltına alınan Ahad Şokohian’ın, tek bir dosya kapsamında üç kez idam cezasına çarptırıldığı bildirildi. Gözaltı, sorgu ve yargılama sürecindeki şeffaflık eksikliği ile verilen ağır cezalar, idamların infaz edilebileceği yönündeki kaygıları artırdı.
*Evin Cezaevi’ndeki siyasi tutsak, Amirhasan Akbari-Monfared’a, idam cezası verildi. Monfared, 2025 yılı kış ayında Kerec’de babası Muhammed Akbari-Monfared, kız kardeşi Zeyneb Akbari-Monfared ve erkek kardeşi Amirhossein Akbari-Monfared ile birlikte gözaltına alınmıştı. Ailenin diğer üç üyesi daha sonra kefaletle serbest bırakılırken, Amirhasan tutuklu kalmaya devam etti ve Evin Cezaevi’ne sevk edildi.
*IHRS verilerine göre Temmuz 2026’da yalnızca 16 gün içinde İran’ın farklı cezaevlerinde en az 58 mahkûm idam edildi. İdam dalgası sürerken, aralarında çok sayıda Afgan vatandaşının da bulunduğu beş mahkûm Taybad Cezaevi’nde, iki mahkûm ise Qêzêlhêsar Cezaevi’nde idam edildi. İranşehr, Meşhed ve İsfahan cezaevlerinde dört mahkûm idam edildi. Bunlardan birinin suç isnadı sırasında 18 yaşından küçük olduğu bildirildi. Ayrıca Urmîye ve Erdebil cezaevlerinde iki mahkûm daha idam edildi. En fazla idamın gerçekleştiği cezaevleri arasında Qêzêlhêsar, Tebriz ve Adilabad Cezaevleri yer aldı. Resmî olarak duyurulmayan infazlar nedeniyle gerçek sayının daha yüksek olduğu değerlendiriliyor. Urmîye ve Erdebil Cezaevlerinde 2 kişi, Taybad ve Qêzêlhêsar Cezaevleri’nde ise yedi kişi idam edildi. Aralarında çocuk yaşta suç isnadı bulunan bir kişinin de olduğu dört kişi idam edildi.
*İran Yüksek Mahkemesi, protestolar kapsamında gözaltına alınan Binyamin Naghdi hakkında verilen idam cezasını onadı. Avukatları yeniden yargılama talebinde bulunmuş olsa da kararın onanması, cezanın infaz edilme riskini artırdı.
*İran İstihbarat Bakanlığı güçleri tarafından Abadan ve Mahşehr’de 12 Sünni Arap vatandaş gözaltına alınarak bilinmeyen yerlere götürüldü. Yerel kaynaklar, gözaltına alınan bazı kişilerin operasyon sırasında darp edildiğini aktardı. Haberin yayımlandığı sırada, gözaltı gerekçeleri, tutuldukları yerler ve avukatları ile ailelerine erişimleri hakkında herhangi bir resmi bilgi bulunmuyordu.
*İsfahan’daki Dowlatabad Cezaevi’nde tutulan 62 yaşındaki Bahai dini mensubu mahkum Neda Badakhsh, ciddi sağlık sorunlarına rağmen uzman sağlık hizmetlerine erişemiyor. Hasta bir mahkumun gerekli tıbbi tedaviden mahrum bırakılması insanlık dışı muamele niteliği taşıyabilir ve sağlık ile yaşam hakkının ciddi biçimde ihlali anlamına gelir.
*IHRS olarak Birleşmiş Milletler (BM), hükümetler ve uluslararası insan hakları kuruluşlarına çağrımız, İran’da idamların derhal durdurulması, idam cezasıyla karşı karşıya bulunan siyasi tutsakları, protestocular ve diğer mahkumların korunması, işkence, zorla itiraf ve adil olmayan yargılama iddialarının bağımsız şekilde soruşturulması, bağımsız hukuki temsil hakkının güvence altına alınması, mahkumların acilen ihtiyaç duydukları sağlık hizmetlerine erişiminin sağlanmasıdır.”
Source: ANF News
