Rojhilatê Kurdistan Özgür Kadınlar Topluluğu (KJAR), 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü vesilesiyle yaptığı açıklamada, İran’daki kadınların durumunu ve kadınlara yönelik şiddeti ele aldı. Açıklamada, şiddete karşı mücadelenin sadece bir günle sınırlandırılmaması, her gün sürdürülmesi gerektiği belirtildi.
KJAR’ın açıklaması şu şekildedir:
“25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü’nün yaklaşmasıyla birlikte, ABD, İsrail ve İran hükümeti arasındaki savaşın gölgesi de dahil olmak üzere bölgenin siyasi kriz ve bunalımları siyaset alanını işgal etmiştir. Böylesi hassas durumlarda en büyük tehlike, rejimin topluma karşı yürüttüğü iç savaşın ve özellikle de kadına yönelik yapısal şiddetin göz ardı edilmesidir. Tarihi deneyimler, baskıcı yapının iç egemenliğini güçlendirmek için dış krizlerden yararlandığını göstermiştir.
Geçtiğimiz yıl güvenlik ve adalet baskısı eşi görülmemiş bir hız ve oranda devam etmiştir. Raporlar; Kürdistan, Belucistan ve ülkenin diğer bölgelerinde zorla kaybedilmeler dalgasının yaşandığını göstermektedir. Bilgi verilmeksizin yapılan gözaltılardan tutukluların bilinmeyen güvenlik hapishanelerine nakledilmesine ve idam kararlarının aralıksız çıkarılıp uygulanmasına kadar. İran İnsan Hakları Örgütü’nün raporuna göre, yalnızca 2026 yılının ilk sekiz ayında en az 528 kişi idam edilmiştir. Bu, korkutmanın hükümetin muhalefeti kontrol etmek için kullandığı temel araç haline geldiğini gösteren korkunç bir rakamdır.
Devlet şiddeti devam ederken, toplum aynı zamanda eşi görülmemiş düzeyde kadın cinayetleri, aşiret ve aile içi cinayetlerle karşı karşıyadır. Mevcut verilere göre bu şiddet, İran genelinde her gün veya birkaç günde bir, bir kadının yaşamına mal olmaktadır. Yasal eksiklikler ve yargı sisteminin ‘namus’ adı altındaki suç eylemlerini desteklemesi, iktidar yapısı tarafından ataerkil ideolojinin tekrarlanmasıyla birleşerek katillerin ellerini serbest bırakmıştır. Qişm’de yaşayan ve kardeşi tarafından işkence edilip vücudu parçalanarak kocasıyla işbirliği içinde öldürülen 28 yaşındaki Meryem Yarmohammedi’nin vahşice katledilmesi ve katile destek mitingleri düzenlenmesi, gelenek ve gerici yasaların ortaya çıkardığı bu kontrolsüz şiddetin yalnızca bir örneğidir. Üç çocuk annesi 21 yaşındaki Soraya’nın çekiç darbeleriyle öldürülmesi ve Sine’deki Ayda Heyderiyan da bu felaketin diğer kurbanıdır. Kadınların yaşam ve özgürlük hakkını korumayan bir toplum, çok boyutlu bir şiddet çemberine batmaya mahkumdur.
Öte yandan 2026 yılında İran’da kadınlara karşı gizli şiddet; sistematik ekonomik yoksunluk, temelsiz yasal ayrımcılıklar, ‘onuru koruma’ ve kurbanı suçlama adı altındaki ruhsal ve kültürel baskılar biçiminde devam etmiştir. Yaşam krizleri, koruyucu ve önleyici yasaların bulunmamasıyla ağırlaştırılan bu görünmez şiddet türü, kadınların günlük yaşamdaki ikincilliğini normalleştirerek onların bağımsızlığını ortadan kaldırmakta ve açık ile felaket dolu şiddetlerin ortaya çıkması için temel zemin hazırlamaktadır.
Bu farklı baskı türlerine rağmen ülkenin hapishaneleri; direnişin, adalet arayışının ve bilincin merkezi haline gelmiştir. Zeyneb Celali, Werîşe Muradî ve Pexşan Ezîzi gibi kadınların direnişi ile zorla kaybedilmeye ve güvenlik baskılarına maruz kalan (Zehra Pirdehqan, Perwîn Rasiq Qizilbaş ve Sara Reşîdî dahil) kişilerin mücadelesini sürdürmesi, hapishane duvarlarının eşitlik yanlısı sesi susturamadığını göstermiştir. Bu direnç, hapishaneleri siyasi, toplumsal ve adalet arayışı mücadelesinin birbirine bağlandığı kalelere dönüştürmüştür.
Kadınların tüm bu yıllardaki çalışma ve fedakarlıkları, artık geri döndürülemez kazanımlar kaydetmiştir. Bunlar şunlardır:
Kadın hareketinin taleplerinin yapısal, ekonomik ve namus adı verilen şiddete karşı ortak mücadele için işçilerin, öğretmenlerin, öğrencilerin ve ezilen azınlıkların eylemleriyle birleştirilmesi;
Zorla kaybedilmelerin, idamların ve kadın cinayeti dosyalarının aralıksız bir şekilde gündemde tutulması, askeri ve siyasi krizlerin gölgesinde baskı haberlerinin unutulmasının engellenmesi;
Siyasi tutsakların direnişinin duyurulması ve toplumsal protesto hareketlerinin temeli olarak onların taleplerinin desteklenmesi.
Bu nedenle KJAR olarak ilan ediyoruz ki 25 Kasım, eşitlik ve insan onuru idealleriyle yapılan ahdin yenilenmesidir. Toplumun her türlü şiddetten kurtuluşunun ancak kadın hak ve özgürlüklerinin tam ve koşulsuz olarak hayata geçirilmesiyle mümkün olduğuna inanıyoruz. 25 Kasım sadece bir gün değildir. Kadına yönelik şiddet henüz sona ermemiştir; her gün evlerde, sokaklarda, gözaltı merkezlerinde ve hapishanelerde devam etmektedir. Bu nedenle, ona karşı mücadele de takvimdeki bir günle sınırlandırılamaz. Yılın her günü bu şiddetin karşısında duruyor ve kimliğinden ötürü hiçbir kadın kurban edilmeyene dek herkesi bu şiddete karşı duruşta bizimle birlikte olmaya çağırıyoruz.”
Source: ANF News
